Orðaforði undirstaða lesskilnings
Mikil fylgni er á milli orðaforða og lesskilnings og rannsóknir sýna einnig marktæka fylgni
milli markvissrar orðaforðakennslu og námsárangurs (Marzano, 2004). Að mati kennara er slakur orðaforði ein helsta ástæða þess að
lesskilningur og námsárangur nemenda er slakur. Ýmsar vísbendingar eru um að lesskilningi fari aftur, t.d. nýlegar PISA og PIRLS kannanir.
Lykilþættir í að efla lesskilning eru m.a. að efla orðaforða (NRP,2000). Góður orðaforði er nauðsynlegur til að tjá hugsun
sína á blæbrigðaríkan hátt en er líka mikilvæg forsenda þess að afla sér þekkingar.
Orð af orði
Undanfarin ár hefur Skólaþróunarsvið Háskólans á Akureyri verið að þróa verkefni
sem ber heitið Orð af orði. Meginmarkmið þess er að auka skilning í lestri og námi með því að efla orðvitund og
orðaforða, fella orðakennslu að hefðbundinni kennslu og gera að föstum lið í kennslu námsgreina. Lögð er áhersla á að vinna
eftir tiltekinni hugmyndafræði en virkja kennara til að þróa sínar eigin aðferðir út frá henni. Ráðgjafi í verkefninu leggur
til fræðslu og framkvæmdaáætlun, fundar reglulega með kennurum og getur eftir atvikum fylgst með kennslustundum og tekið þátt í
kennsluundirbúningi.
Lögð er áhersla á fjölbreytta kennslu og margbreytileg viðfangsefni af ýmsu tagi og í verkefninu er talsvert losað um
námsbókarstýrða kennslu. Reynsla er fengin af verkefninu þar sem nokkrir skólar, þar á meðal Brekkuskóli, hafa unnið með
það sem heilsársverkefni.
Orð af orði er þróunarverkefni
Þróunarverkefnið Orð af orði var fyrst kynnt á ráðstefnunum
Læsi á 21. öld í apríl 2005 á Akureyri. Verkefnið er aðlagað að skólastarfinu og þeirri stefnu sem skólinn hefur
að leiðarljósi. Þátttakendur (kennarar) fá í hendur fræðilegt efni um gildi orðaforða fyrir lestur og nám, margs konar
kennsluhugmyndir og kennslulíkan fylgir, en eitt af markmiðum verkefnisins er að fá kennara til að haga útfærslu að eigin vinnulagi og
aðstæðum og kennsluna að sem flestum námsgreinum. Kennarar þróa síðan vinnulagið í þá átt að það
hríslist inn í almenna kennslu. Ráðgjafi kemur reglulega frá Háskólanum á Akureyri og leggur til frekari fræðslu og lesefni, kemur
með hugmyndir um kennslu út frá efnivið, sögutextum eða námsefni á viðkomandi stigi. Ráðgjafi leggur einnig til
framkvæmdaáætlun með 10 - 12 vikna kennslulotum í samstarfi við skólann, veitir kennurum ráðgjöf og handleiðslu og safnar
matsgögnum.
Orð af orði hefur verið í þróun í Brekkuskóla frá árinu 2007.
(Úr kynningarbæklingi Skólaþróunarsviðs HA um Orð af orði)
